Compassie

Suzan Onstenk-Peeters • 4 mei 2017

Met enige regelmaat merk ik op dat mensen zichzelf afkraken. Opvallend genoeg is dat vooral wanneer ze zichzelf zien in een spiegel of op een foto. Er blijkt van alles aan ze te mankeren: ze zijn te dik, ze hebben een onderkin, hun haar of kleding zitten niet goed of staan niet mooi, ze kijken niet goed uit hun ogen. Ik kan een hele waslijst opnoemen, maar waarschijnlijk herkent iedereen dat je weleens minder tevreden bent over jezelf. Op zich is daar niets mis mee. Het stelt ons ook in staat tot verbetering. Een confrontatie met ons uiterlijk kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat we besluiten gezonder te gaan eten, meer te gaan sporten en als gevolg daarvan weer meer energie krijgen.

Wanneer minder tevreden met iets zijn, omslaat in ontevreden zijn met jezelf gebeurt er iets anders. Je waarnemingen vernauwen en je gedrag en emoties veranderen. Je gaat jezelf bijvoorbeeld afkraken in je hoofd of in bijzijn van anderen. Je ziet alleen nog maar wat er niet goed of inperfect aan jezelf is. In zo'n geval ben je zo gericht op ene detail dat je al het andere uit het oog dreigt te verliezen. Zo kom je in een spiraal van negatieve gedachten en somberheid terecht.

Vaak is het lastig om uit die spiraal van negatieve gedachten en somberheid te komen. Anderen kunnen wel zeggen dat je een toffe vrouw of kerel bent, maar vaak geloof je de ander niet. Je denkt dat ze het wel zullen zeggen omdat ze je beter willen laten voelen, maar niet omdat het zo is. De manier om uit die negatieve spiraal te komen is mijn inziens: zelfcompassie. Tegenwoordig lijkt compassie een modebegrip te worden, maar het betekent niets anders dan: je betrokken voelen bij pijn en lijden van jezelf en/of anderen. Je betrokken voelen bij pijn en lijden van jezelf is niet makkelijk als je je eigen pijn en lijden veroorzaakt, door je blind te staren op enkele eigenschappen die je bezit en die je niet wilt bezitten. Eigenschappen waarvan je wilt dat ze er niet zijn. Eigenschappen in uiterlijk, gedachten of gedrag waar je tegen vecht of boos om bent of je voor schaamt. Ze gaan alleen niet weg, want ze zijn er al. Hoe harder je vecht hoe groter de eigenschappen lijken te worden. Je wordt die paar eigenschappen die je zo verschrikkelijk vindt. Je vindt jezelf verschikkelijk. Zo gaat dat als je blik vernauwt is.

Hoe verruim je je blik als die vernauwt is? Je zou kunnen beginnen te herkennen en erkennen dat je blik vernauwd is. Hoe doe je dat? In je eentje is dat niet zo gemakkelijk. Als Mindfulnesstrainer zou ik je natuurlijk aanraden om je vandaag nog in te schrijven voor een Mindfulnesstraining, maar ik kan me zo voorstellen dat jij dan denkt dat dit puur eigen belang is; dus ik zal eerst een paar tips geven:
- Neem elke dag eens een paar minuten de tijd om te zitten
- Als je dat prettig vindt, sluit dan je ogen of kijk naar vast een punt voor je op de grond (probeer hierbij een ontspannen blik te houden)
- Voel hoe je gedragen wordt door de ondergrond/voel hoe je zit in de stoel
- Volg vervolgens met je aandacht je ademhaling zonder iets aan de ademstroom te veranderen
- Wanneer je afdwaalt door iets wat je hoort, voelt of denkt, merk dat dan op zonder er iets van te vinden
- Laat gebeuren wat er gebeurt zonder je er door mee te laten slepen of in te verliezen. Merk het enkel op. Helpend hierbij kan zijn om voor jezelf heel feitelijk te benoemen wat er in je lijf en hoofd gebeurt. Bijvoorbeeld: "pijn in schouder", "hoofdpijn", "afdwalen", "gedachte: ik kan het niet", "gedachte: ik ben dom, want ik kan mijn aandacht niet eens een paar minuten bij mijn ademhaling houden", "gedachte: waarom doe ik dit", "boosheid", "verdriet", "horen: fluitende vogels".
- Nadat je hebt opgemerkt, benoemt en erkent dat je afgewaalt was, breng je de aandacht weer terug naar de adem.
- Dit doe je steeds opnieuw.

Dit is mediteren. Niets meer en niets minder. Zo lijkt het heel eenvoudig. Ik mediteer al velen jaren, maar ik merk ook dat het steeds weer anders is. Het ene moment ben ik meer opmerkzaam dan het andere moment. Het ene moment voel ik meer compassie voor mezelf dan het andere moment. Voor mij gaat het erom dat ik middels Mindfulness heb geleerd meer van mezelf te houden, omdat ik beter weet wat er van moment tot moment in mij omgaat en wat ik nodig heb om in balans te blijven: rust, een blokje om, thee, chocolade. Of ik de hele dag Mindful ben? Nee, natuurlijk niet, ik ben ook maar mens :-)

Deel deze blog:

Blog Suzan

door Suzan Onstenk-Peeters 1 juli 2026
Mindfulness is opmerkzaamheid, maar wat is dat precies, opmerkzaam zijn? Mindfulness leg ik graag uit aan de hand van een voorbeeld: Stel, je loopt over straat. Iemand passeert je en botst tegen jouw schouder aan. Hoe reageer je? … Je mag er even over nadenken. … Misschien heb je geen pasklaar antwoord. Het hangt af van meerdere factoren: hoe moe je bent, hoe je dag verlopen is, hoe je je voelt, hoeveel je aan je hoofd hebt, wat jouw ervaringen zijn met ongewenste aanrakingen. Je interpreteert de situatie op een dag waarop je je relaxt voelt meestal anders dan op een dag waarop je gespannen bent. Het ene moment reageer je misschien met: “Kan gebeuren, geen probleem.” en een ander moment: “Hé, kun je niet uitkijken?!” Mindfulness traint je een buffer te creëren tussen wat er gebeurt en jouw reactie. Ook op moeilijke of stressvolle momenten. Door in plaats van automatisch, juist bewust te reageren. Zoals in deze situatie op te merken wat er precies gebeurt, bijvoorbeeld: Ik word (emotioneel) geraakt door de actie van de ander. Ik was al moe en het komt nu extra hard binnen. Ik mag geraakt zijn. Ik vind het niet fijn als iemand zo lomp doet. Dit mag ik onprettig en lomp vinden. Vervolgens sta je kort stil om te beseffen wat het gedrag van de ander met jou doet (bijvoorbeeld: mijn hart zit in mijn keel; ik ben geschrokken). Dan geef je een bewuste reactie. Misschien zeg je dan wel: “Ik ben van je geschrokken!” Intern kunnen er dus best oordelen zijn. Dat is helemaal oké. Je neemt ze waar en erkent ze. Door die erkenning kunnen ze rusten. Je neemt ze dus niet mee in de reactie naar de ander. Dat noemen we in mindfulness: niet-reactief zijn. Wanneer je vanuit deze niet-oordelende houding op de ander reageert, doet dat ook iets met de ander. Misschien zegt die persoon wel: “Ik ook.” of “Sorry, ik was in gedachten.” Mindfulness gaat dus over bewustwording. Het gaat over stilstaan. Over met je volle aandacht aanwezig zijn in het moment. Het leert je om met een open blik te kijken naar de mooie en minder mooie momenten in het heden. Je verhouden tot wat er zich afspeelt in je leven. Het leert je om meer veerkrachtig te zijn op moeilijke momenten. Wil je nog meer te weten komen over mindfulness? Op maandagavond 13 juli en 10 augustus 2026 kun je de workshop mindfulness volgen. Daarin beantwoord ik al jouw vragen en laat ik je ervaren wat mindfulness is. Er is nog plek voor jou: meld je nu aan . Ik ontmoet je graag!
door Suzan Onstenk-Peeters 26 maart 2024
Waarom werkstress niet op de werkvloer opgelost kan worden.
door Suzan Onstenk-Peeters 28 februari 2021
Angst in de troebele tijden van Corona en politieke strijd.
door Suzan Onstenk-Peeters 22 maart 2020
Vrijgevigheid in tijden van de Corona-crisis.
door Suzan Onstenk-Peeters 13 maart 2019
De oorzaak van onze overspannen maatschappij.
door Suzan Onstenk-Peeters 19 oktober 2018
Tijd maken voor mindfulness.
door Suzan Onstenk-Peeters 6 mei 2018
Het verlangen naar stilte; de onrust en rust die de stilte kan brengen.
door Suzan Onstenk-Peeters 28 februari 2018
Omgaan met verwachtingen en teleurstellingen.
door Suzan Onstenk-Peeters 23 oktober 2017
Wat is aandacht?
door Suzan Onstenk-Peeters 2 juni 2017
Hoe we van jongs af aan leren haasten.